Make your own free website on Tripod.com
  VũVănLư

11/09/11

Home
Lời Nói Đầu
SựNghiệp CụTổ VũHồn
English
Thăm Gốc Tổ Mộ-Trạch
Nhất Gia
PhầnNhất-I
PhầnNhất-II
PhầnNhất-III
PhầnNhất-IV
PhầnNhất-V
PhầnNhất-VI
PhầnNhất-VII
Trích VũCaoĐàm
VũVănLư
VũTôngPhan
Tin Tổ-Đường Phương Nam
Làng TiếnSĩ
Họ Vũ trước CN
Đặng Vũ Phả Kư
Kịch Vũ Như Tô
ĐáiNhân-NinhB́nh
ThảoLuận- VũHồn

 

Người thầy của nhà thơ Yên Đổ

Tế tửu Vĩnh Xuyên Vũ Văn Lư - Vườn Bùi

Bốn năm sau, kể từ ngày cáo quan về ở vườn Bùi, làng Vỵ Hạ, xă Trung Lương, huyện B́nh Lục (Hà Nam), ngày 15-10 năm Thành Thái thứ nhất (1889) nhà thơ Nguyễn Khuyến khởi bút viết cuốn gia phả ngành thứ họ Nguyễn ở Vỵ Hạ. Nếu kể tổ tiên từ thời lập nghiệp, cũng đă qua 500 năm. Bản gia phả cho biết về cha mẹ, quá tŕnh học hành của Nguyễn Khuyến và những người thầy đă có công giúp ông thành tài.

Năm 1854 nhà thơ 19 tuổi. Cha mất, cảnh nhà tiêu điều, xơ xác, Nguyễn Khuyến phải đi dạy học ở Nho Quan (Ninh B́nh), Liễu Đôi (Hà Nam)... Vừa dạy trẻ, có lúc phải đi riu tép kiếm sống.

Kinh sử thông lầu mà mấy khoa thi đều trượt. Có người bạn khá giả ngỏ ư muốn giúp ông ăn học, nhưng v́ lo mẹ già nên ông muốn mở trường kiếm tiền nuôi mẹ. Mẹ khuyên: "Nhà ta nối đời nho học, nếu như con gắng theo đ̣i th́ mẹ dù đói rét cũng cam ḷng. Nếu chỉ v́ lợi trước mắt, để lỡ sự nghiệp, th́ sau này nơi chín suối c̣n mặt mũi nào mà nh́n ông cha nữa."

Nhà thơ kể: Khuyến tôi kính sợ vâng theo, bèn đến học quan Tế tửu Vĩnh Xuyên Vũ Văn Lư. Tṛn hai năm, đến khoa Giáp Tư (1864) đỗ cử nhân đệ nhất danh. Tuy chiếm đầu bảng nhưng vẫn giữ bản chất con nhà nghèo, cơm canh rau đậu... Đến năm Tự Đức 24, khoa Tân Mùi (1871) tôi được lấy đệ nhị giáp tiến sĩ xuất thân, đệ nhất danh. Khoa này, thi hội, thi đ́nh, tôi đều đỗ đầu, được ban cờ biển có hai chữ "Tam nguyên" để vinh quy. Về đến quê, làm lễ lạy chào mẹ, mẹ tôi mừng ứa nước mắt...

Cuộc đời khoa cử lận đận, gần 30 chục năm đèn sách, chín lần lều chơng đi thi là nghị lực phi thường của ông và công lao của những người thầy, trong đó phải kể đến tiến sĩ Vũ Văn Lư, người thị trấn Vĩnh Trụ, huyện Lư Nhân, Hà Nam.

Tiến sĩ Vũ Văn Lư hiệu là Tế Xuyên, là con cụ Vũ Văn Huyên, một người nổi tiếng văn thơ của đất Nam Xang, từng giữ chức Hàn lâm viện thị giảng. Ông sinh ngày 18 tháng 12 năm Gia Long thứ 6 (1807) tại Vĩnh Trụ. Ông đă hai lần đỗ tú tài, rồi cử nhân khoa Canh Tư (1840), năm sau lại đỗ tiến sĩ khoa thi Tân Sửu (1841). Quan nghè họ Vũ được cử giữ các chức Hàn lâm viện biên tu, Tri phủ Thái B́nh, biên tu Quốc Tử Giám. Năm 1851 ông được vua Tự Đức cho về hưu và mở trường dạy học tại quê. Trong 13 năm mở trường, học tṛ của ông có nhiều người thành đạt như Vũ Hữu Lợi (ông nghè Lợi Giao Cù), Bùi Quế (ông nghè Châu Cầu), Dương Khuê... và đặc biệt là Tam nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến. Thời Nguyễn không lấy trạng nguyên, có tám người đạt danh hiệu Tam nguyên (đỗ đầu cả ba kỳ thi hương, thi hội, thi đ́nh), th́ Nguyễn Khuyến là một. Bằng bài Văn sách thi đ́nh, Nguyễn Khuyến đă chiếm bảng vàng năm 37 tuổi.

Vào năm Tự Đức thứ 23 (1871), Nguyễn Khuyến đỗ thủ khoa, th́ Tiến sĩ Vũ Văn Lư được triều đ́nh mời vào Huế lần thứ hai để nhậm chức Quốc tử giám Tế tửu, Hàn lâm viện Thị giảng (tương đương với chức hiệu trưởng trường đại học). Đến năm 66 tuổi, quan nghè họ Vũ từ Huế về quê Vĩnh Trụ và bốn năm sau, giờ tư ngày 3 tháng 5 Mậu Dần (1878) người thầy lớn của nhiều thế hệ học tṛ nổi tiếng mất, thọ 71 tuổi. Tiến sĩ được triều đ́nh phong Trung thuận Đại phu v́ có công xây dựng khối đoàn kết lương giáo ở huyện Lư Nhân, hiện ở Văn Thánh (Huế) c̣n bia đá ghi tên các nhà khoa bảng triều Nguyễn trong đó có Vũ Văn Lư và các học tṛ nổi tiếng của ông.

Nguyễn Thế Vinh

 

Home | Lời Nói Đầu | SựNghiệp CụTổ VũHồn | English | Thăm Gốc Tổ Mộ-Trạch | Nhất Gia | PhầnNhất-I | PhầnNhất-II | PhầnNhất-III | PhầnNhất-IV | PhầnNhất-V | PhầnNhất-VI | PhầnNhất-VII | Trích VũCaoĐàm | VũVănLư | VũTôngPhan | Tin Tổ-Đường Phương Nam | Làng TiếnSĩ | Họ Vũ trước CN | Đặng Vũ Phả Kư | Kịch Vũ Như Tô | ĐáiNhân-NinhB́nh | ThảoLuận- VũHồn

This site was last updated 01/14/06